vanrieljournalistiek

Stof tot nadenken

20-07-2022

Een mens

Een mens is maar een mens en zelfs dat alleen heel af en toe.

 

Amos Oz, Israëlisch schrijver (1939-2018) van o.a. Een verhaal van liefde en duisternis (2002).

29-06-2022

'Heilige' natuur

‘Heilig’ is een lastig begrip. 'Dat is zo. Heilig betekent oorspronkelijk vooral ‘anders’. Dat is wat we zien als we naar een bloem kijken, dat die ‘anders’ is dan wij. Die andersheid moeten we respecteren. Net zoals we dat met andere mensen moeten doen.'

(...)

'Heilig wil niet zeggen dat iets goed is, of moreel juist of voorbeeldig. Het betekent alleen dat alles een eigen leven heeft, apart en verschillend van het onze, met eigen pijn en moeilijkheden en vreugde.'

 

Karen Armstrong in een interview met Marjoleine de Vos over haar boek De heilige natuur. Het herstel van de relatie met onze natuurlijke omgeving, NRC, 23 juni 2022. www.nrc.nl/nieuws/2022/06/23/karen-armstrong-het-leven-is-niet-alleen-maar-zoetheid-en-vriendelijkheid-en-de-natuur-ook-niet-a4134471

 

03-03-2021

Twijfel

Twijfel is geen erg aangename toestand, maar zekerheid is een belachelijke toestand.

 

Voltaire

04-05-2020

Natuurvergetelheid

(En daarom is het) van eminent belang de natuur weer hoog op de agenda van de filosofie te zetten, nadat die haar vanwege een obsessieve preoccupatie met de menselijke werkelijkheid lange tijd stiefmoederlijk bedeeld had. Een aantal uitzonderingen daargelaten gaat het in de moderne filosofie namelijk bijna uitsluitend om menselijke aangelegenheden, wordt zij anders gezegd gekenmerkt door een verregaande vorm van ‘natuurvergetelheid’.

 

Koo van der Wal,  De symfonie van de natuur. Tableau van een kleurrijke en creatieve werkelijkheid. 2020, p.13.

02-01-2020

Tragedie

De tragedie begint waar het verschil tussen een goede en een slechte beslissing onduidelijk is geworden, waar elke beslissing desastreuze effecten kan hebben.

 

Arnon Grunberg in Koptekst, Volkskrant, 31 dec. 2019

09-10-2018

Blinde vlek

'Ook in de filosofie speelt de betekenis van de evolutie nauwelijks een rol. Sla willekeurig welk boek open, en het is alsof je een kamer binnenstapt en het licht aandraait en plotsklaps is daar de hele wereld en de mensheid en zijn daar alle vragen betreffende het denken en de ware kennis: zonder enig spoor van een kosmische geschiedenis, zonder enig verband met de bloemen en de bijen, zonder enige poging tot verworteling in 'de natuur'.'

 

Jan Warndorff, Geen idee, Filosofie van het boerenverstand, p. 65.

05-10-2017

Verschil moet er zijn

'De homo sapiens vormt van oudsher al een eusociale samenleving, net zoals mieren en bijen. Je krijgt daardoor specialisatie binnen de groep. Dat betekent dat er mensen waren die stressbestendig zijn en gevaarlijke dingen kunnen doen zoals jagen. En er waren mensen die angstig zijn, dwangmatig, controleerderig. Die gingen de besjes checken of er geen giftige tussen zit of pasten op de kinderen, ze ordenden het huis. En die specialisaties zoeken elkaar op in partnerkeuze, waardoor het verschil verder wordt vergroot.'

 

Witte Hoogendijk, psychiater en hoogleraar en hoofd van de afdeling Psychiatrie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, interview door Piet-Hein Peeters, Zorg + Welzijn magazine, okt. 2017.

22-09-2017

Zie je wel, we gaan eraan!

Als het ergste gebeurt, ziet de depressieveling zich opgetogen bevestigd in zijn donkere vermoedens,

 

Jamal Ouariachi in een column over geëngageerde kunst, VN 12 juni 2017.

16-02-2017

De mens als plaagdier

‘De Australische professor ethiek Clive Hamilton stelt dat van de biomassa van zoogdieren 30 procent wordt ingenomen door mensen en 67 procent door vee dat dient om die mensen te voeden. Voor de niet-gedomesticeerde diersoorten blijft dan helaas niet zoveel over: rond de 3 procent.'

 

René ten Bos, Extinctie, pag.94, citeert Clive Hamilton, Defiant Earth: The Fate of Humans in the Anthropocene (2017), p.42

08-09-2016

Over de intrinsieke waarde van natuur

'Als je het bos ingaat, kun je ervaren dat je een deel van de natuur bent, die niet gereduceerd kan of mag worden tot een middel om menselijke doelen en behoeften te vervullen. Het gras, de bomen en de vogels bestonden lang voor de mens en zullen ons zeker allemaal overleven. Ze zijn er niet voor ons.

(...) Je kunt de eigen waarde van de natuur het gemakkelijkst voelen door erin te gaan en jezelf eventueel de vraag te stellen: zou de wereld een armere plek zijn als de potvis zou uitsterven? Vanuit een menselijk voordeelperspectief, dat alle zin en waarde tot subjectieve perspectieven van de mens reduceert, is het antwoord waarschijnlijk nee. Het maakt helemaal niet uit of de potvis uitsterft of niet, want hij heeft geen functie voor ons. Maar de meesten zullen toch onbehagen bij dat antwoord voelen en zullen intuïtief aanvoelen dat de wereld armer zal zijn zonder de potvis, ook al zullen we nooit ervaringen of interacties met deze potvis hebben.'

 

Svend Brinkmann, Standvastig. Onder alle omstandigheden jezelf blijven, 2016. (oorspronkelijke titel: Stå fast), pp 109-110.

31-03-2016

Obsessie voor productiviteit

'Het kost mij weinig moeite om de hedendaagse overbemeste, bloem- en kruidloze Engelse raaigraslanden in ons land óók te zien als een teken van moreel en cultureel verval, waar wij in onze obsessie voor de productiviteitscijfers van de intensieve melkveehouderij het zicht zijn kwijtgeraakt op de waarde van een divers en bloemrijk grasland vol grutto's en kemphanen.'

 

Johan van de Gronden (directeur Wereld Natuur Fonds), Wijsgeer in het wild. Essays over mens en natuur, p.54.

21-01-2016

De onvermurwbare werkelijkheid

De werkelijkheid is datgene dat weigert weg te gaan als je ophoudt erin te geloven, sciencefictionschrijver Philip K. Dick,

http://maartenboudry.blogspot.nl/2016/01/gevoelige-snaren-en-onwelgevallige.html

06-10-2013

Stilte vinden

Topadvocaat Nico Meijering mediteert iedere ochtend rond half 6, na zijn dagelijkse ontbijt van een kiwi en een sinaasappel:

 

'Ik sluit mijn ogen en herhaal mijn mantra tot totale rust. Dan word ik helder in mijn hoofd en sta met beide benen vast op de grond. In de rechtszaal doe ik het ook als het even kan. Het is alsof je in een storm op zee drijft met bliksem, oorlogsvliegtuigen en boten en steeds dieper onder de oppervlakte daalt totdat het stil is; echt een eyeopener. Ik was een whiskeydrinker en rookte veel, maar ben daar sinds ik mediteer in één klap vanaf geraakt.' 

 

Vrij Nederland, 5 okt. 2013, interview door Carolina Lo Galbo

16-04-2013

Antropocentrisme

We zien de dingen niet zoals ze zijn. We zien ze zoals wij zijn.

 

De Talmoed

01-02-2013

Uit de 'doe-modus'

‘Je staat vijftig jaar lang tegen de deur van het leven te duwen, tot je erachter komt dat die deur naar binnen opent.’  Oblomov

 

De meeste ontspanningsmethodieken zijn op ‘doen’ gebaseerd. Ze zijn gericht op zo effectief en efficiënt mogelijk van A (huidige situatie) naar B (gewenst resultaat) te komen. Door bijvoorbeeld een ademhalingstechniek toe te passen kun je jezelf snel ontspannen of door in te zien dat de inhoud van een gedachte onjuist is kun je deze loslaten. Onderliggend bij de probleemoplossende doenersaanpak ligt altijd een gevoel van tekort, weerstand en het idee dat er iets aan de huidige situatie moet veranderen. In meditatieoefeningen leren we juist te ontdekken dat ontspanning en welbevinden vooral het gevolg zijn van het loslaten van de doe modus. (bron: nieuwsbrief ABC van Meditatie) 

11-12-2012

Of toch niet?

'Ik dacht dat ik een twijfelaar was, maar ik weet het niet zeker.'
 
Herman Finkers
01-11-2012

Niet voor de buhne

'Wanneer je vreselijke dorst hebt: neem een slok water en spuug die uit.

En zeg het tegen niemand.'

 

Stoïcijn Epictetus

25-09-2012

Taal weerhoudt van aanwezig zijn in het moment

"Taal bouwt koepels, en bouwt daar andere koepels overheen, wanneer de eerste verdwijnen. Omdat woorden nooit stil zijn. Het begin van een zin richt de aandacht vooruit; het einde vereist van je dat je het begin in gedachten houdt. De ene alinea leidt naar de andere en deze pagina naar de volgende. De ogen zijn de lippen vooruit. Al lezende slaan we de bladzijde om, terwijl de laatste regel van de vorige bladzijde nog op z'n plek moet vallen in ons hoofd. Terwijl ik typ lopen mijn gedachten op mijn vingers vooruit. Voortgedreven. Nooit in het nu. Nooit beheerst door dit moment."

 

Tim Parks, auteur van Leer ons stil te zitten, geciteerd in een artikel over meditatie in Trouw, 22 sept. 2012. 

18-09-2012

Meer testosteron, minder twijfel

'Het is ook uitermate plezierig dat je van die mannelijke hormonen emotioneel veel rustiger wordt. Als vrouw dacht ik vaak: heb ik daar wel goed aan gedaan? Of: zou ik dat niet anders moeten doen? Maar zodra je flink wat testosteron toevoegt, heb je daar helemaal geen last meer van. Dan twijfel je een stuk minder.'

 

Columnist en schrijver Maxim Februari over zijn voormalig leven als vrouw, Volkskrant, 17 sept. 2012

17-02-2012

Vergankelijkheid

'We klampen ons allemaal vast aan illusies, aan status, titels, bezit. Maar dat zijn allemaal vluchten.' (...) 'Je weet dat je er gisteren niet was en dat je er morgen ook niet meer zult zijn; en jij of je geliefde kunnen zo dood neervallen. Als je daarvan diep doordrongen bent, en ik ken er maar weinig die dat zijn, dan ga je niet je hele leven besteden aan het vullen van een zak geld, of het krijgen van een ridderorde.' (...)

 

Filosoof Jan Bor, interview door Sjoukje van de Kolk in Flow, nr. 2012.

16-01-2012

Antropocentrisch

'Een van de vragen die ik het vaakst krijg, is: waarvoor dient een mug? Dat is zó antropocentrisch; die mug is er gewoon. Wat is het nut van de mens? Dat die uiteindelijk een lekker hapje is voor de maden?'

 

Marcel Dicke, entomoloog in de Volkskrant, interview door Rik Nijland, 14 jan. 2012

11-04-2010

Zelfoverschatting

'Normale mensen lijden aan neurotische zelfoverschatting, en dat is maar goed ook, want anders zouden we aan een heleboel dingen niet meer beginnen. De enige mensen die een realistisch beeld hebben van hun eigen nietigheid en onbeduidendheid, zijn de ernstig depressieven.'

 

Massapsycholoog Jaap van Ginniken, ''We zijn online aan het beleggen met het brein van de Neanderthaler', Volkskrant, wetenschap, 10 april, 2010. interview door Suzanne Weusten

08-04-2010

Denken is verdacht

Denken heeft tegenwoordig een negatief imago. "Je zit ook zo in je hoofd!", is een veelgehoorde zorg.

 

Bron: website bureau voor toegepaste filosofie

16-06-2009

Best sneu

Tachtig procent van de mannen meent diepere gevoelens te hebben dan hun vrouw denkt, zo blijkt uit een studie van de universiteit van Pittsburgh onder 5.000 mannen tussen 18 en 49 jaar. (bron: SCP, Emancipatiemonitor 2008)

 

09-06-2009

Niet meer, maar beter

'We hebben in ieder geval gezien dat hebzucht niet gelukkiger maakt; we worden namelijk al vijftig jaar niet gelukkiger, zo blijkt steeds uit onderzoek. Consumptie is niet meer het probleem. De noden liggen allemaal op het immateriële vlak. Alle dingen die moeten gebeuren, hebben te maken met de collectiviteit. Onderwijs, veiligheid, integratie, milieu, meer sociale cohesie, dáár gaat het om, niet om spullen en vakanties en inkomens. Het gaat niet om meer, maar om beter.'

 

Jaap van Duijn, Volkskrant 6 juni 2009 Brave nieuwe wereld, het Vervolg

09-03-2008

Toch

'Ik geloof niet in God, maar ik mis hem', Julian Barnes, Nothing to be frightened of (2008).

13-11-2007

Stilte en open ruimte

'Was dit wat we wilden? Met al die auto's en mooie spullen in een vol, vies en onveilig land?'

'De echte schaarste zit in de dingen die we niet kunnen kopen. Dat vind ik een schokkende gedachte, dat we met al dat geld dat we verdienen niet meer terug kunnen halen wat verloren is gegaan. Doet u mij maar een uur stilte. Of open ruimte.'

Jaap van Duijn, interview VN, 6 okt. 2007. 'De bedoeling was om gelukkig te worden', door Marcel ten Hooven. Jaap van Duijn. De groei voorbij. Bezige Bij.